KRONOLOJİ
- M.Ö. 2000-M.Ö. 1500: Aryana İmparatorluğu
- M.Ö. 728-M.Ö. 550: Medes İmparatorluğu
- M.Ö. 628: Zerdüştlüğün yayılması
- M.Ö. 6-M.Ö. 330: Bu dönemde Afganistan’ı onlarca kabile devleti yönetti. Kandahar, Mezar-ı Şerif ve Quetta gibi birçok kent bu sürede kuruldu.
- M.Ö. 329-M.Ö. 326: Helenistik Çağ. Büyük İskender Pers bölgesi ve Afganistan’ı fethetti.
- M.Ö. 323: Büyük İskender’in ölümünden sonra Baktaria bağımsız bir devlet oldu. Güney bölgeleri Mauriya’ların eline geçti.
- 120: Kuşan İmparatorluğu. Greko-Budist Gandharan kültürü, Kuşan Krallığı altında zirveye ulaştı.
- 225 –650: Sasaniler dönemi
- 400: Beyaz Hunların işgali. (Budist kültürünü yok etmişler ve ülkeyi harap hale getirmişlerdir.)
- 530: Pers Hükümdarlığı (Bugünkü Afganistan sınırlarını kontrol altına almışlardır.)
- 652: Afgan tarihinin dönüm noktası olan İslam’ın Afganistan’a girişi.
- 650–661: Halifeler dönemi
- 962–1030: Gazne Devleti. Gazneli Mahmud devrinde Afganistan İslam gücünün ve medeniyetinin merkezi konumuna yükseldi.
- 1219–1221: Moğol istilaları. Cengiz Han’ın Afganistan’ı işgali.
- 1370–1404: Timur ve Türkmen İmparatorlukları
- 1504–1519: Moğol hakimiyeti. Babür Şah, Kabil’i kontrol altına alarak Hindistan üzerine yapacağı seferler için bir üs olarak kullandı. Hindistan’da Moğol İmparatorluğu’nu kurdu..
- 1736: Pers Kralı Nadir Şah Kandahar’ı ele geçirdi. 1747 yılında suikaste kurban gitti.
- 1747–1773: Ahmed Şah Durrani bugünkü Afganistan devletinin temellerini attı.
- 1773 – 1793: Timur Şah başkenti Kandahar’dan Kabil’e taşıdı.
- 1843 – 1863: Dost Muhammed Han, Zaman Şah’ın İngilizlere yenilmesinin üzerine sürgünden ülkesine döndü ve İngilizlere ağır bir darbe vurarak halkın bütünlüğünü yeniden sağladı.
- 1880 – 1901: Emir Abdurrahman yönetimi ele geçirdi ve İngilizler tarafından tanındı. Durand Sınır Anlaşması’yla Afganistan’ın güneydoğu bölgelerini 100 yıllığına İngilizlere kiraladı.
- 1907- 1919: Habibullah Han rejimi. Rusya ve Büyük Britanya St. Petersburg Sözleşmesi’ni imzalayarak saldırmazlık anlaşmasına vardılar.
- 1919 – 1929: Emanullah Han yönetimi
- 1921: Üçüncü İngiliz-Afgan Savaşı
- 1930 – 1933: Emanullah Han’ı öldüren Nadir Han Afganistan emiri oldu. Kendisi de babasını öldüren genç tarafından öldürüldü.
- 1940 – 1973: 1949 yılında toplanan Loye Jirge tarafından Durand Antlaşması’nın geçersizliği ilan edildi. Zahir Şah Avrupa’da iken amcasının oğlu eski başbakan Muhammed Davud Han darbeyle yönetime el koydu.
- 1973 – 1978: Muhammed Davud Han monarşiyi feshederek cumhuriyeti ilan etti. 1978
- yılındaki kanlı komünist darbesi ile öldürüldü.
- 1978 – 1979: Nur Muhammed Terakki cumhurbaşkanı oldu. Haziran’da Afgan mücahitleri cihada başladı. 1979 yılında Terakki öldürüldü.
- 1979: Hafızullah Emin cumhurbaşkanı oldu. Halka karşı katliamlar gerçekleştirildi. ABD büyükelçisi öldürüldü.
- 1979: Hafızullah Emin idam edildi.
- 1979 – 1986: Emin’den boşalan koltuğa Babrak Karmal oturdu. 1979 Aralık ayında Sovyetler Birliği Karmal’ın davetini fırsat bilerek işgal girişimlerine başladı.
- 1986 – 1992: Dr. Muhammed Necibullah cumhurbaşkanı oldu.
- 15 Nisan 1992: Mücahitler Kabil’i aldı. Necibullah BM binasına sığındı. Mücahitler İslam devletini kurdu. İç çatışmalar başladı.
- 1994: Taliban iç çatışmalara isyan ederek Kandahar’da hükümete karşı ayaklandı.
- 1996 – 2001: Taliban milisleri Kabil’i ele geçirdi. Necibullah asılarak idam edildi.
- 9 Eylül 2001: Ahmed Şah Mesud, kendisiyle ropörtaj yapma talebinde bulunan Belçika pasaportlu Fas kökenli iki kişinin intihar eylemi sonucunda öldürüldü.
- 7 Ekim 2001: 11 Eylül saldırıları sonrasında ABD Afganistan’a girdi ve Taliban yönetimi devrildi.
- Kasım 2001: Taliban karşıtı gruplar ilk önce Mezar-ı Şerif’i sonra Kabil’i ve diğer bölgeleri ele geçirmeye başladı.
- 5 Aralık 2001: Afganistan’daki gruplar Bonn Konferansı’nda geçici bir hükümet kurulmasına karar verdiler ve Hamid Karzai geçici hükümetin başkanlığına getirildi.
- 22 Aralık 2001: Hamid Karzai göreve başladı.
- Ocak 2002: Barış gücü ISAF bölgeye girdi.
- Nisan 2002: Eski kral Zahir Şah Afganistan’a döndü.
- Mayıs 2002: ISAF’ın görev süresi Aralık 2002’ye kadar uzatıldı.
- Haziran 2002: Loya Jirga Hamid Karzai’yi geçici hükümetin başkanı olarak seçti
- Ağustos 2003: NATO Kabil’de güvenlik kontrolünü ele aldı. Bu NATO’nun Avrupa dışında yürüttüğü ilk operasyonlardı.
- Ocak 2004: Loya Jirga başkanlığın yetkilerini arttıran yeni bir anayasa kabul etti.
- Ekim 2004: Başkanlık seçimlerini Hamid Karzai %55’lik bir oranla kazandı.
- Eylül 2005: 30 yıl aradan sonra ilk parlamento ve yerel seçimleri yapıldı.
- 31 Ocak–1 Şubat 2006: Londra’da toplanan uluslararası konferansta Afganistan’a 5 yıllık süreyle 10,5 milyar dolarlık bir bağış yapılmasına karar verildi.